Augustin Vermer

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri
eviè 1900

Wiktionary-logo.svg

Li Wiccionaire si rsieve di sacwants fråzes da "Augustin Vermer" po-z enimådjî des mots k' i gn a.

Augustin Vermer (e walon Gustin Vermer) a skepyî a Biarin li 10 di djulete 1817 ey î a morou li 28 di may 1907.

I scrijha des arimeas e walon : des fåves di djåzantès biesses, des tchansons et des couyonådes. Il ont stî eplaidîs pa Wesmael-Charlier a Nameur e 1905, sol titraedje : Poésies du Docteur Vermer. Il ont stî replaidîs dins on cayé walon e 1967 (l° 2).

Riprins dins l' grosse antolodjeye da Piron (flotchreçmint, sol no di Auguste Vermer).

Il a scrît eto e francès.

Di s' mestî, il esteut medcén d' viyaedje.

Sipepiaedje di l' ouve[candjî | candjî l' côde wiki]

Les deus pus cnoxhowes paskeyes sont seurmint "Li comunisse" la k' on pere fåminwès djåze e walon avou s' fi ki rvént d' Paris et ki lyi respon e francès. Ci-cial disfind l' comunisse, et l' pere lyi mostere ki ça n' pout roter.

Adonpwis, ene tchanson "les mizeres do medcén", la k' i raconte li veye d' on medcén d' campagne dins des pôves payis (parume l' Årdene, après l' aiwe di Smwès) e 19inme sieke. Todi dins l' minme trepådje, l' arimea "li wachotaedje" est eto foirt kinoxhou.

Gn a eto tot ene rîlêye d' arimés contes ,avou tchaeke côp, on plaijhant toumaedje di toele. I ndè profite po mostrer les dujhances di s' tins, u discrire des persounaedjes tipikes. Metans :

  • "Li båbe do capucin" (so les missions dins les viyaedjes)
  • Li punicion do leu
  • Li turturele (so les dinner d' curés)
  • Li woeyaedje des moirts
  • Li curé malåde
  • Li vea et l' efant (skepiaedje d' èn efant)
  • Li tièsse do ptit Djezus (viye djonne feye ki s' vout maryî)

Come di djusse, Gustin Vemer a cpôtyî l' pene po ratourner les fåves da Lafontinne come :

  • Li cok d' awousse et l' froumoujhe
  • Li leu et l' ciwagne
  • Li gurnouye et l' boû
  • Li coirbå et li rnåd

Corwaitaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

Dabôrd ki les fåves da Gustin Vermer e francès ni sont ki "oniesmint halif halof" (Maurice Piron[1], ses paskeyes e walon fijhît d' lu onk des meyeus scrijheus di s’ tins. [2]

Si Vermer djåze si bén des ptitès djins, c’ est k’ i les cnoxhe, k’ i les comprind, et k’ i les inme, minme si, sovint, il est ene miete mocåd. Mins l’ mocreye est tote tene et sins calinreye. I reye di leus couyonådes et d’ leu bounasté, mins i n’ fåt nén greter lon dzo les mots po trover l’ umanisse.

Houte di çoula, ses scrijhaedjes, contes, fåves, tchansons, sont-st on vicant temoennaedje so çou k’ esteut l’ vicåreye e l’ Fåmene å mitan do dijh-nouvinme sieke. Prindans po egzimpe "li comunisse" et nos sårans çou les djins del campagne pinsît des novelès idêyes. [3]

Alére[candjî | candjî l' côde wiki]

e walon[candjî | candjî l' côde wiki]

"Augustin Vermer" prezinté pa Jean-Pierre Dumont dins Li Rantoele l° 45 (bontins 2008) (aberwetåve)

e francès[candjî | candjî l' côde wiki]

Hårdêyes difoûtrinnes[candjî | candjî l' côde wiki]

Sourdants & pî-notes[candjî | candjî l' côde wiki]

  1. Antolodjeye da Piron, p. 169.
  2. Jean-Pierre Dumont dins Li Rantoele l° 45 (bontins 2008).
  3. Jean-Pierre Dumont, come cial ådzeu.