Betchete ra-

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Li betchete ra-, c' est ene dobe betchete fwaite del betchete a- et del betchete ri-.

Nerén, li betchete ra- a divnou, padecô, ene betchete avou si prôpe sinifiance.

Li betchete ra- si prezinte dizo ene cåkêye di sôres.

Sôres di betchetes ra- ås viebes[candjî | candjî l' côde wiki]

Betchete ra- di ratelaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

Si lome eto "betchete ra- di radjondaedje"

C' est l' pindant del betchete a- d' atelaedje. Eto, gn a todi on sfwait viebe avou l' betchete a- (ateler, acawer).

Betchete ra- di rcominçaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

Ces viebes la ont todi on parint avou ene betchete a- d' aprepiaedje (apontyî, apougnî).

Betchete ra- di rifjhaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

Ces viebes la n' ont nén sovint des parints avou l' betchete a- (come arindjî, assonrer).

Gn a d' l' adire inte li viebe avu ra- et l' minme viebe avou ri-

riclawer: clawer ene sacwè k' esteut disclawêye
raclawer: rabocter ene sacwè avou des clås
si rclaper : si rclôre tot fjhant on setch brut (po èn ouxh k' esteut å lådje).
si raclaper : si (r)mete eshonne, po deus djins nén marieyes.

Betchete ra- di racrapotaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

Gn a nou viebe parint avou l' simpe betchete a-

Ciddé eto, gn a d' l' adire inte li viebe avu ra- et l' minme viebe avou ri-

  • ricroler : croler co on côp (après aveur discrolé)
  • (si) racroler : si rployî so luminme, tot fjhant des croles

Betchete ra- di rindaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

C' est tos viebes del cwatrinme troke (raclairi = rinde pus clair)

Li sinse est "rinde grand", "rinde pitit", mins i gn a nén sovint on viebe avou l' simpe betchete a- (come alårdji, aclairi, adoûci).

betchete ra- di bén fjhaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

Cisse betchete ra- la si pout aplaker al betchete ca- po fé l' betchete raca-

Ele n' a nou parint simpe avou l' betchete a- mins pout aveur on parint avou l' betchete ri- (raletchî & riletchî).

betchete ra- di grand ricminçaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

Ele eployeye dins ene fråze mouwrece, la kel dijheu est hode u sbaré di ci racminçaedje la.

Ele pout co esse ralongueye avou l' betchete raca-.

Dj' a passé et rapasser et racapasser.
Dj' a houkî et rahoukî et "rahoucras-tu" [1]

Betchete ra- speciåle ås sustantifs ey addjectifs[candjî | candjî l' côde wiki]

Sustantifs[candjî | candjî l' côde wiki]

Sacwants polnut esse eployîs å singulî (ratoû, ratayon), mins des ôtes sont todi pluriyals (rassiekes, razans, razanêyes).

Les mots ådzeu polnut esse riwaitî come des djivions, la k' on lzès va trover dins les motîs walons. N a eto des skepiaedjes espontanés, ki n' divrént nén esse riwaitîs come des djivions.

Cwand dj' a moussî å corti, gn aveut des sprewes et des rasprewes. [2]

Addjectif[candjî | candjî l' côde wiki]

Betchete a- a pårt dins des accints do walon k' i gn a[candjî | candjî l' côde wiki]

Sol Basse Årdene et l' pårteye nonnrece do Walon do Coûtchant, li betchete ra- est l' disfondowe del betchete re-

Hårdêye difoûtrinne[candjî | candjî l' côde wiki]

Sourdants & pî-notes[candjî | candjî l' côde wiki]

  1. Louwis Rmåke : Sintake do walon del Gléjhe; tome II, p.12-16 (eto po bråmint des egzimpes cial ådzeu).
  2. Roger Viroux : Fråze oyowe d' on temoen.