Cåzu-betchfessî

Èn årtike di Wikipedia.
Aller à la navigation Aller à la recherche

On cåzu-betchfessî, c' est ene lete ki rote come on betchfessî scrijha, sins nd aveur li no.

Ça pout esse eto on foninme ki s'mostere tofer dizo l' minme discandje di lets et k' åreut polou divni on vraiy betchfessî, mins k' a stî rfondou å cas pa cas.

Li lete "é" come cåzu-betchfessî[candjî | candjî l’ côde wiki]

Egzimpes[candjî | candjî l’ côde wiki]

é riprezinte ene discandje é <=> i / î dins sacwants mots come :

Li lete shonne todi esse, udon dins l' dierin pî (ey adon ridivni «i» dins l' parintaedje), udon dins l' prumî pî (préjhî, cérudjin, sézaneye), ey adon, esse nén candjåve.

Discandje di voyale å mitan do mot[candjî | candjî l’ côde wiki]

Come des ôtès voyales, li cåzu-betchfessî "é" va esse ricandjî på son î cwand i s' va rtrover å mitan des mots.

Alére[candjî | candjî l’ côde wiki]

  • L. Remacle, La différenciation dialectale en Belgique Romane avant 1600, p. 64-67.

li cåzu-betchfessî LH[candjî | candjî l’ côde wiki]

Li dobe lete LH aparexhe dins les vîs scrijhas, diviè 1250 (Paalhe/Pailhe, Boëlhe), po rinde on ridaedje L <=> Y.

Il åreut polou divni on betchfessî "LH" dins toele, tchandele, iye, aiye, cavale.

I n' a nén stî ritnou paski ci scrijha la n' egzistêye nén dins des lingaedjes corants po les djonnes Walons, et k' il a stî atåvlé foirt tård (2000) dins li rfondaedje do walon.

Li lete W come cåzu-betchfessî[candjî | candjî l’ côde wiki]

Dins des mots come waxhea, påwion, evnd, li W si pout prononcî W u V.

Li lete H come cåzu-betchfessî[candjî | candjî l’ côde wiki]

Cwand ele ristope on hiket, li H pout esse riwaitî come on cåzu betchfessî, pask' i s' pout prononcî H u Y (et kécfeye W) : ahessî, ahiver, tahon.

Dins l' minme uzaedje, c' est padecô Y k' est ritnou : crayea, ecrayî.

Alére[candjî | candjî l’ côde wiki]

  • L. Remacle, Les variations de l'H secondaire ene Ardenne liégeoise, p. 100-101.