Fåve do nûton hanteu

Èn årtike di Wikipedia.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
nûton ki tént s' cour trawé d' ene fritche, el Pologne

Li fåve do nûton hanteu, c' est ene des pus cnoxhowes fåves so les nûtons.

Disrôlmint[candjî | candjî l' côde wiki]

On nûton vout hanter avou ene djonne feye do viyaedje. I lyi a poite tos les djoûs ene påte di frumint, tantea ki l' famile divént ritche.

Mins l' crapåde vout aler å bal s' amuzer come les ôtes avou les djonneas do viyaedje. Li nûton est djalot, et il evoye li måleur sol famile di s' binamêye, tot djhant «påte a påte, dji t' les a amoenné, djåbe a djåbe dji t' les rsaetchrè». Oudonbén : «di påte a påte ont vnou tes béns; di djåbe a djåbe, il endè riront». [1]

Ene ôte manire di s' è mete cwite, c' esteut k' el nûton trouve li båshele ki tchiyeut et magnî e minme tins.

Dins les belès letes e walon[candjî | candjî l' côde wiki]

Li fåve si rtrouve sacwants côps dins les belès letes e walon.

  • Niké, li ptit nûton, ene binde d' imådjes da Jean-Claude Servais dessinêye e moes d' setimbe 1980, ratournêye e walon pa Lucyin Mahin [2]. Cial, li nûton va prinde les traits do djonne ome k' a fwait l' dicåce avou l' båshele et aler touwer li cåbartî et haper les cwårs, et çoula divant on temoen, li serveuse do staminea. Les djindåres metèt l' djonne ome e l' pote. Li båshele end est tote dibåtchêye, et rtchesse Niké. Ci-ci, po s' fé pardoner, va s' candjî e moenne kifesseu, moussî el gayole; adonpwis, discandjî ses mousmint avou l' djonne ome, ki va insi rexhe di prijhon. Li novea prijhnî, lu, si va candjî e porchinel.
  • Dins l' binde d' imådjes metowe dins les rawetes do Motî Lejoly, c' est on dûhon ki vént veye ene kinoxhowe famile d' Ôvîfa, les Tîsse el Coulêye. Tot leyant leu feye hanter avou on dûhon, i divnèt foirt ritche, disk' a aveur li tîce do viyaedje. Po s' mete cwite do dûhon, li djonne feye va trover ene viye feme ki lyi dene li scret (si mostrer å dûhon ki tcheye et magnî e minme tins). Cwand l' dûhon eva, i dit s' mådixhante fråze, et les Tîsse el Coulêye divnèt foirt pôves.
  • Modêye di Båclin : Djondant do viyaedje di Båclin, on pout ‒ eco å djoû d’_ouy ‒ vey on trô dvins l' rotche.
I n a bén lontins, cisse grote meteut a houte des ptits omes lomés « måssoteas »1.
Les mestî esteut di rfé les solés des djins do viyaedje, conte di cwè i dmandént ene pitite dringuele. Some tote, c’ esteut des ptits coibjhîs.
Si ptits estént i, ces måssoteas n’ avént nén moens d’ sintimints k’ les ôtes valets po les nozêyès crapådes d’ avå cial.
On djoû, ene båshele di Båclin ki moennéve les vatches el waide alouma ene blawete e cour d’ onk di ces « omes ». Li måssotea l’ sujha disk’ addé ses parints et prinda l’ abitude di s’ î rinde cåzu totes les shijhes.
Il aveut clairmint el tiesse del prinde come feme. Mins l’ famile del djonne feye ni l’ oyeut nén di ciste oreye. I n' esteut nén Diu possibe d' acoyî come bea-fi on si ptit ome.
Po s’ endè fé cwite, di ci pretindant måvnou, il avént apontyî, on pô dvant s’ vizite, des schåfes (chêves) d’ oû rimpleyes di totes sôres d' amagnîs k' il avént etou a cure.
Cwand l’ måssotea ariva e leu måjhon, cisse tote pitite batreye di coujhene, i s’ endè måvla bråmint, lu ki tuzéve a on banket d' fiesse.
Li diåle e coir, i lzî djha : « Dji voe bén ki mes vizites ni vs ahåyèt nén. Vos n' i vieroz pus ! Mins on djoû, vos vs sovénroz des paroles ki dj' va prononcî asteure. Vosse forteune a vnou påte après påte. Mins vosse rwene vénrè djåbe après djåbe. »
On clapa l’ ouxh, mins et on nel veya pus måy. Mins so pô d’ tins, li målureuse famile a stî rabatowe al pus grande mizere. [3]

Sourdants[candjî | candjî l' côde wiki]

  1. E165 p. 241
  2. Cayés Walons, 48,1985, 161-168.
  3. Philippe Bauduin, Li Rantoele 76, ivier 2015-2016