Prono pårtixhrê

Èn årtike di Wikipedia.
(Redjiblé di Prono pårtixhrece)
Potchî a: naiviaedje, cweri

Li prono pårtixhrê, c' est on prono coplemint, ki replaece ene pårteye d' ene sacwè.

E rfondou walon, gn a deus pronos pårtixhrês, afeye discandjåves :

Li prono pårtixhrê s' eploye po les sacwès ki polnut prinde on pårtixhant årtike.

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "pårtixhrê", alez s' vey e splitchant motî.

Divant l' viebe[candjî | candjî l' côde wiki]

Divant l' viebe (a cåzu tos les tins d' codjowaedje, apus kel kimandeu), les pronos "è" et "endè" sont discandjåves s' i sont metous inte deus cossounes :

Dj' è vôreu bén on pô. (do sé, del djote, di l' aiwe, des djaeyes, des clås)
Dj' endè vôreu bén on pô.

S' i gn a ene prononcêye voyale å coron del dierinne sillabe do mot di dvant (mins l' mot k' est padrî cmince todi pa ene cossoune), li seule fôme, c' est "ndè" :

Djihan ndè vôreut bén ene miete.

Årvierdimint, s' i gn a ene prononcêye cossoune al fén del l' dierinne sillabe do mot di dvant eyet l' mot k' est padrî cmince todi pa ene voyale, li seule fôme, c' est "end" :

Djåke end a dipus k' i n' fåt.

Si, al fén, n a ene prononcêye voyale å dbout do dierin pî do mot di dvant et ki l' mot k' est padrî kimince pa ene voyale, avou, li seule fôme, c' est "nd" :

Djihan nd a dpus k' lu.

Dirî l' viebe[candjî | candjî l' côde wiki]

Å cmandeu (imperatif), c' est purade "è".

Dene m' è ene picêye. (di sé, di poeve)

Mins eto "endè" :

Va m' endè cweri ene banse ! (di bwès)

Dins les accints do walon[candjî | candjî l' côde wiki]

Coûtchant walon[candjî | candjî l' côde wiki]

C' est l' seule plaece la kel prono "endè" fwait ôre li prononçaedje do "D" :

Djè vôreu bé in pô.
Djan vôreut bé ène miyète.
Djâke èd'd a dèpus k' i n' faut.
Djan d'd a dèpus k' li.

Payis d' Lidje et d' Nameur[candjî | candjî l' côde wiki]

"Dj' è vôreu bin on pô" u "Dj' ènnè vôreûve bin on pô"
"Djan 'nnè vôreûve bin one miyète" (Nameur) u "Djihan 'nnè vôreut bin 'ne miyète" (Lidje)
"Djâke ènn' a dipus k' i n' faut" (Nameur) u "Djåke ènn' a pus' k' i n' fåt" (Lidje)
"Djan 'nn' a dipus k' li" (Nameur) u "'Djihan 'nn' a pus΄ ki lu" (Lidje)

Basse Årdene[candjî | candjî l' côde wiki]

(Bive, Bietris)

Dj' a vôro bin un pô.
Djan a vôrot bin ène miète.
Djâke a-n è dupus k' i n' faut.
Djan a-n è dupus k' lou.

Hårdêye divintrinne[candjî | candjî l' côde wiki]

Li prono endè dins on toitche-linwe do Coûtchant walon ("end a ki dijhnut k' end ont...")

Hårdêyes difoûtrinnes[candjî | candjî l' côde wiki]