Soyeu d' long

Èn årtike di Wikipedia.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
dessinaedje da Marie-Annick Hardy-Tremblay dins S17

On soyeu d' long, c' est on soyeu ki soyive les tronces al mwin dins l' sinse del longueur, po fé des plantches, avou on fier.

Li hourd des soyeu d' long a dné si no a sacwants viyaedjes et hamteas del Walonreye.

Motlî[candjî | candjî l' côde wiki]

Les soyeus d' long estént todi a deus, onk padzeu et l' ôte padzo. I boutént so èn etcherpetaedje k' on loméve on hourd.

C' est l' soyeu do dzeu, u soyeu d' tiesse u mwaisse soyeu, ki moennéve li soyaedje; c' est lu k' aveut l' pus må ses rins, pask' i dveut rmonter l' fier.

Li ci do dzo, u soyeu d' fond u aidant, aveut pus åjhey, mins i ramasséve les soyweres dins les ouys. C' est po çoula k' il aveut sovint ene calote avou ene longue pene.[1]

Les sôres di soyeus d' long[candjî | candjî l' côde wiki]

Les vraiys soyeus å bresse alént dins l' bwès et î baraker. I boutént po des martchands d' bwès. I travayént å pî cwåré (30 cm so 30 cm). I soyént avou l' fier.

Les tchårlîs fijhént eto do soyeu d' long, po fé les londjes. Zels, i n' alént nén dins l' bwès, et i soyént avou ene rifindrece.

L' istwere do soyaedje di long[candjî | candjî l' côde wiki]

Les soyeus d' long, ci doet esse on vî mestî, si on tuze ki li no do viyaedje di Hour-dilé-Houyet est ddja scrît (Hourt) e 1309.

Après l' guere di 1914-1918, gn a co yeu des soyeus d' long so l' Årdene, metans, a Maissin, diviè 1930. C' esteut des Itålyins et des Yougoslaves.

Les dierins ont soyî ås beyes di tchmin d' fier diviè 1948, so li Smwès (a Rodjîssåt). C' esteut des Siebes.

L' ovraedje des soyeus d' long[candjî | candjî l' côde wiki]

ricepe di soyeu d' lon

Les usteyes des soyeus d' long[candjî | candjî l' côde wiki]

Li hourd des soyeus d' long[candjî | candjî l' côde wiki]

Li hourd, c' est on tchessi d' bwès monté ådzeu d' ene fosse. Li fosse esteut schavêye d' après l' grandeur do soyeu di dzo. C' est deus londjrons, cwate a cénk metes long, rashîs so ene cwatrinne di montants.

On va fé rôler les bwès so ene rampe fwaite avou deus coletes. Padecô, c' esteut del tere (li cene del fosse). Cwand gn aveut on ptit hourlea, i s' î metént.

Aprestaedje des bwès[candjî | candjî l' côde wiki]

On va schoircî les tronces avou l' hawlete (so li dzeu) et l' hepe (sol costé). Après, i l' tcherdjèt sol hourd.

I l' tournèt dins l' bon sinse po aveur li meyeu rindmint.

I l' traecèt avou l' coirdea, trimpé dins l' brouwet. Li brouwet, c' esteut ene tinteure fwaite avou do noer di tchminêye (del soûfe), avou do peket d' l' ôle di lén. I faleut kel brouwet ni soeye ni trop spès ni trop tene.

Alére[candjî | candjî l' côde wiki]

Hårdêye difoûtrinne[candjî | candjî l' côde wiki]

Sourdants[candjî | candjî l' côde wiki]

  1. esplikêyes da Ernest Benoit, li 27 di setimbe 215