Aller au contenu

Tchirou (hosse-cou)

Èn årtike di Wikipedia.
Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot « tchirou », loukîz cial.

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "tchirou", alez s' vey sol Wiccionaire

Motacilla alba
Motacilla alba yarrellii
Tchirou en Nederlandsche Vogelen" (Oiseaux des Pays Bas), Tome 2 (1789)
Oû d' coucou (a hintche) dins on niyå d' gris hose-cou (deus oûs a droete)

Li tchirou ou gris hosse-cou ou grijhe hosse-cawe[1], c' est l' pus corant des hosse-cou.

Sincieus no d' l' indje : Motacilla alba

Dizo-indjes[candjî | candjî l’ côde wiki]

Gn a beacôp des dzo-indjes (M.a. alba, M.a. yarellii d' Inglutere, M.a. subpersonata do Marok, M.a. vidus d' Edjipe). <ref(fr) Heinzel, Hermann, Fitter, Richard et Parslow, John, The birds of Britain and Europe, with North Africa and the Middle East, William Collins Sons &Co Ltd, 1972, ratourné e francès avou l' tite Oiseaux d'Europe, d'Afrique du Nord et du Moyen-Orient, Delachaux et Niestlé, Neufchâtel, 1972; p. 215.</ref>

Lomaedjes[candjî | candjî l’ côde wiki]

  • tchirou : a cåze di s' criyaedje.
  • blanc hosse-cou ou gris hosse-cou (dabôrd k' i gn a des sôres cåzu tote noeres) : po mete di l' adire avou li djaene hosse-cou
  • wåde-vatche, vatchî : sovint veyou dilé les vatches po magnî les viers dins les flates.
  • hosse-cou d' purea : minme idêye, dilé les pårdjires
  • marixhå (paski noer et blanc)
  • floreye blanke (cafloreye noere et blanke)

Discrijhaedje[candjî | candjî l’ côde wiki]

C' est l' seul sovdriyî al longue cawe k' est noer et blanc. Li dos et l' cawe sont gris ou tot noers (M.a. yarellii d' Inglutere).

Criyaedje[candjî | candjî l’ côde wiki]

Cwand i vole, li tchirou evoye èn awiyant "tchirr", nén repeté; did la si no "tchirou".

Vicaedje[candjî | candjî l’ côde wiki]

Si rescontere voltî dins les cinses, aprume dilé l' ansinî. C' est la k' ele magne des halenes et des påpåds-lôlôs.

Rilomêye di s' no[candjî | candjî l’ côde wiki]

Li pårti politike "princevekisse" di Lidje, e 17inme sieke, ki poirtént en noere mousseure, estît lomés les Tchirous. I spotchît li revintreye des Grignous e 1646. Did la, li no d' "tchirou" al compote di pemes, al sirôpe, ou a on må-rivnant.

Sourdants[candjî | candjî l’ côde wiki]

Commons
Commons
I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou les tchirous .
  1. Po tos les nos e walon, et leus accints, loukîz al notule ALW 8 56.