Tossint
Li Tossint c' est ene fiesse crustinne ki rvént tos les 1î d' nôvimbe, mon les catolikes.
C' est li fiesse di tos les sints.
| 31 d' octôbe | 1î d' nôvimbe | 2 d' nôvimbe |
|---|---|---|
| Ewoeye del Tossint | Djoû des åmes |
Fiestixhaedje
[candjî | candjî l’ côde wiki]Dins les payis istoricmint catolike romins, c' est sovint on fiesse-djoû. Ci l' est e Andôre, e l' Beldjike, e l' Crowaceye, e l' Espagne, e l' France, e l' Hongreye, e l' Itåleye, e l' Grande Dutcheye, e Lîchtenstinne, e l' Litwaneye, a Monaco, e l' Otriche, e l' Pologne, e Portugal, a Saint-Marin, e l' Eslovakeye ey e l' Esloveneye.
E l' Almagne ey e l' Swisse, ci n' est k' dins les contrêyes catolikes (landes u cantons).
E l' Suwede ey e l' Finlande, li Tossint s' fiestixh li dimegne inte li 31 d' octôbe et l' 6 di nôvimbe. Ça fwait: i n' elzî fåt nén dner on djoû d' condjî d' rawete.
Les Anglicans fietixhnut ossu l' Tossint li prumî d' nôvimbe, mins i n' ont nén condjî ç' djoû la.
Mon les ortodosses, li Tossint est fiesteye li dimegne après l' Céncweme (Pintcosse).
Istwere
[candjî | candjî l’ côde wiki]Cwand les crustins estént trakés et touwés pås Romins, gn aveut ddja ene fiesse a leu sovnance li djoû k' il avént morou. Après les persecucions da Diyoclecyin (303), gn aveut si télmint des martirs k' on n' saveut pus fé des fiesses po tertos.
Dins l' impire bizantin, dispu l' an 359, on fiestixheut les sints li 13 di may e l' Sireye eyet li dimegne après l' Pintcosse a Antiyotche. Cisse dierinne date la a stî wårdêye des ortodosses disk' å djoû d' ouy.
A Rome, li fiesse a-st a vey avou l' istwere do Panteyon (timpe ås diès romins). Å coron do 6inme sieke, li timpe touméve e-n ene blesse. L' impreur di Bizance (ki c' esteut dandjreus da sinne) li dnaemperador de Oriente do Påpe Boniface IV, k' endè fjha ene eglijhe. Ele fourit dicåçtêye li 13 di may 610 a l' Aviedje. E 9inme sieke, li Påpe Grigwere IV î ramoenna li coir di mwints martirs, k' estént dins les Catacombes eyet el prumî d' nôvimbe 835, ele fourit rdicåçtêye a Sinte Mareye ås martirs. C' est ç' påpe la ki decida ki ç' djoû la sereut li fiesse di tos les martirs et tos les sints dins tote l' Eglijhe catolike.[1]
Dujhances
[candjî | candjî l’ côde wiki]E l' Walonreye, les djins vont so les tombes di leus parints ci djoû la, pask' i n' overnut nén. Mins dins l' droet do djeu, li vizitaedje des çmintires si divreut fé li djoû des åmes (dj' ô bén, li leddimwin, li 2 d' nôvimbe).
Dispu les anêyes 1990, on fiestixh l' ewoeye del Tossint (Alowine, shijhe ås grigne-dints), li 31 d' octôbe. Bråmint des djonnes parints s' end ocupèt dipus k' d' el Tossint.
Doûcès creyances
[candjî | candjî l’ côde wiki]A Mlet, on n' pleut nén travayî avou des osteyes betchantes ci djoû la, pask' ôtrumint, on åreut plou acsure ene åme, pask' ele n' estént nén tertotes rintrêyes å paradis. Cisse creyance la egzistêye eto pol djoû des åmes.
