Voyaedje d' oujhea

Èn årtike di Wikipedia.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
tecse d' Ene båke sol sudjet (sicrît diviè 1983)

Les voyaedjes d' oujhea[1], c' est des grands voyaedjes ki sacwants sôres d' oujheas fwaiynut, å bontins ey e l' erî-såjhon, po-z acover dins les froeds payis di l' esté, et-z eraler dins les tchôds payis e l' ivier.

Motlî[candjî | candjî l’ côde wiki]

Li såjhon k’ i bodjèt si lome li voyaedjåjhe ; cwand i vont viè Bijhe e l’ ervinowe do tins, on cåze di « passe » des oujheas ; cwand c’ est l’ contråve, c’ est li « rpasse », el « ripasse » des oujheas.

Opôzêymint, les oujheas ki n’ cwitèt nén l’ payis sont lomés les dmorants.

Gn a eto des sôres u des peuplåcions ki n' voyaedjnut nén si lon, mins ké kékes cints kilometes dins l' minme continint. C' est les ptits voyaedjeus.

Kékes voyes di voyaedjåjhe[candjî | candjî l’ côde wiki]

Po les voyaedjants oujheas ki passèt pal Walonreye, les payis d’ iviernaedje sont-st e l’ Afrike.

I candjnut d’ continint pal sitroeteure di Djibraltar.

Ene miete pus å Levant, gn a ene colone di voyaedjåjhe ki passe pal Tunizeye, li Sicile et l’ Itåleye.

Ces oujheas la acovnut e l’ Urope timperêye mins co dpus e l’ Urazeye bijhrece : Scandinaveye et Sibereye.

Les voyaedjes d' oujhea et les tchesses[candjî | candjî l’ côde wiki]

Les tchesses a sacwants voyaedjants oujheas (toûtrale, canårds) shût leu ripasse. Li bracnaedje si fwait el passe u al ripasse.

Li tindreye ås tchampwinnes si fjheut al ripasse des gréves.

Les voyaedjes d'oujhea et les maladeyes des aclevåvès biesses[candjî | candjî l’ côde wiki]

Poytreye[candjî | candjî l’ côde wiki]

Les voyaedjants oujheas polèt edjîstrer des virûsses foirt prindåve pa les poyes, come li pesse des oujheas et les ôtes sôres di gripe des oujheas.

Ôtès biesses[candjî | candjî l’ côde wiki]

C' est eto les voyaedjants oujheas ki sievnut d' rezervwer ås virûsses po les ecefalites des tchvås ås flavirûsses, come l' ecefalite do Nîl coûtchantrece.

Sourdant[candjî | candjî l’ côde wiki]

  1. noûmot atåvlé e 1993 dins Ene båke so les bwès d’ l’ Årdene, p. 317.