Prôze nén racontrece
Li prôze nén racontrece (PNR), c' est des scrijhaedjes di prôze ki n' sont nén des belès letes.
Li prôze nén racontrece, c' est ene essegne ki l' lingaedje va bén. Dipus k' gn a des sudjets diswalpés e prôze nén racontrece, dipus k' on ptit lingaedje si raprepeye des grandès langues, ricnoxhowes come téles. Ci fonccion la est bén mostrêye sol glindisse da Muljacic et Kloss.
Ådvins |
Istwere del prôze nén racontrece e walon [candjî]
Prumîs scrijhaedjes [candjî]
C' est dandjreus Henri Forir k' a scrît li prumî tecse di prôze nén racontrece : "So les bassès scoles di dvins l' tins".
E 1907, Nicolas Lequarré scrijha tot on sincieus papî sol manoye å vî payis d' Lidje, k' est sovint rwaitî come li prumî sincieus scrijhaedje e walon.
Li grand vude del mitan do 20inme sieke [candjî]
Li 20inme sieke va vey li montêye des fjheus d' belès letes, et on-z a rovyî kel walon poleut siervi a ôte tchoi.
Tolminme, on voet des mierdjins eplaidît del PNR e walon, come Jean Fievez avou si Istwere di Biemreye.
Li prumire rivowe a cmincî a eplaidî del prôze nén racontrece serè les Noveles des Walons Scrijheus d' après l' Ban-Bwès, copurade avou les plantches di biyolodjeye da Maurice Chapelle.
Li rvicaedje des anêyes 1990 [candjî]
Di 1993 a 1995, gn a 3 rvowes ki vont skepyî, la k' on trovrè bråmint dpus di PNR ki des ôtes scrijhaedjes : "Djåzans walon" (1993), "Li Chwès" (1995) et li Rantoele gazete (1995).
Gn a eto li waibe e walon "L' Aberteke" enondêye e 1997 et k' eplaide del prôze nén racontrece e minme tins ki des tcses di belès letes.
Les anêyes 2000 [candjî]
Les troes rvowes di PNR des anêyes 1990 continouwèt, mins gn a eto des årtikes di PNR dins des ôtes gazetes e walon, come "Coutcouloudjoû", "Li ptite gazete di Måmdey", et minme on côp u deus dins ene rivowe foirt wårdiveuse come "Les Cayés walons".
Mins foû des rvowes so papî, li 21inme sieke va vey sikepyî on nouzome ovraedje di scrijhaedje di PNR so l' eciclopedeye Wikipedia e walon.
Sacwants scrijheus di prôze nén racontrece [candjî]
- Maurice Chapelle et Rodjî Viroux dins l' rivowe "Noveles des Walons Scrijheus d' après l' Ban-Bwès".
- Marcel Slangen, dins l' rivowe "Djåzans walon".
- Charles Massaux, Arnold Hauwaert et Michel Piette dins l' rivowe "Li Chwès".
- Lucyin Mahin dins l' rivowe "Rantoele gazete", et so les fyis, divins "L' Aberteke", et l' Wikipedia e walon.
- Pablo Sarachaga, Louis Baijot, Georges Sfasie so l' eciclopedeye Wikipedia.
- José Schoovaerts dins l' rivowe so les fyis "Raboulets" ey eto sol Wikipedia e walon.
- Walter Schröder et Marc Etienne dins li rvowe Lu p'tite gazete do Rweyål Club walon d' Måmdey.
Hårdêyes difoûtrinnes [candjî]
- Papî so les bassès scoles e 18inme sieke (da Hinri Forir).
- Li manoye e vî payis d' Lidje (on papî da Nicolas Lequarré, onk des prumîs di prôze nén racontrece e walon)
- Les papîs d' prôze nén racontrece da Lucyin Mahin
- Djivêye des sudjets di prôze nén racontrece diswalpés so l' Aberteke
- Consecance del prôze nén racontrece po li statut des ptits lingaedjes
