Aplacaedje tîxhon

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri
deus plakes di rowe avou des nos d' aplacaedje tîxhon (Gurhåmont eyet Burtimpré)

L' aplacaedje tîxhon, e linwince do walon, c' est ene sôre d' aplacaedje di (å pus sovint) deus nos, la kel disterminant est metou po cmincî, eyet l' disterminé padrî, en on seu mot, u avou ene loyeure.

Vîs egzimpes d' aplacaedje tîxhon dins des cmons nos[candjî | candjî l' côde wiki]

aplacaedje di deus nos[candjî | candjî l' côde wiki]

Tchafor

Vîs cmons mots[candjî | candjî l' côde wiki]

Mots eployîs coramint ouy[candjî | candjî l' côde wiki]

Nos di des fleurs et des biesses[candjî | candjî l' côde wiki]

aplacaedje addjectif + no[candjî | candjî l' côde wiki]

Aplacaedje no + viebe[candjî | candjî l' côde wiki]

Aplacaedje adviebe + viebe[candjî | candjî l' côde wiki]


Aplacaedje tîxhon dins des nos d' plaeces[candjî | candjî l' côde wiki]

Aplacaedje di deus nos[candjî | candjî l' côde wiki]

Ene cåkêye di nos d' veyes, viyaedjes, hamteas et des ôtès plaeces sont fwaites a pårti di aplacaedje tîxhon di deus nos, li disterminé li no d' ene plaece (pré, tchamp, fa, pont) eyet l' disterminant, li no d' ene djin. Vocial sacwants egzimpes lijhîs a pårti do disterminé.

Aplacaedje addjectif + no[candjî | candjî l' côde wiki]

parfond + ri
setch + ri

On n' les scrireut pus avou des loyeures, ca c' est li plaece normåle di l' addjectif e walon.

Les rapoirts inte li disterminant eyet l' disterminé.[candjî | candjî l' côde wiki]

  • Å pus sovint, l' aplacaedje tîxhon replaece :
    • li dvancete d' apårtinance « da » : Hinripont = pont da Hinri.
    • li dvancete « di » : tchecawe = cawe di tchet; Tchivådos = dos di tchvå.
  • Mins i pout eto replaecî
    • li dvancete « po » : scribanc = banc po scrire.
    • li dvancete « e » : panea-cou = cou e panea.
    • li dvancete « avou » gorea-moxhon = moxhon avou on gorea.

Candjmints di scrijhaedje loyîs a l' aplacaedje tîxhon[candjî | candjî l' côde wiki]

  • Les longuès voyales då coron des ptits nos polèt divni coûtes: Rodjî => Rodjimont, Ådjî => Nådjimont
  • Les halcrossès cossounes ni si scrijhèt pus. Robiet => Robieveye, Biernåd => Biernåfa.
  • Les ptits nos avou -iet (e francès -ert) polnut piede u rtrover leu R: Sibièt / Sibert: Sbertchamp; Sbêmont. Djerbêfwè.
  • Les halcrosse E ni si scrijhèt pus: pires-tchamp (tchamps ås pires) => Pirtchamp.
  • On pout dveur ridobler li S: Nobrissåt, Gossåt.
  • Li H di "hé" pout tchaire:
  • I gn è pout aveur etroclaedje:
    • d' ene loyeure: en Ådjimont => Nådjimont.
    • d' ene divancete: so Hodimont => Sodimont.
  • I gn è pout aveur ene ristitcheye voyale, si l' prumî mot a ene cossoune å coron:
    • ôr + miele => ôrimiele.
    • Tchåle + pont => Tchårlupont (avou rispitaedje do R do bodje).

Istwere et vicansté di l' aplacaedje tîxhon[candjî | candjî l' côde wiki]

Dierins nos d' plaece fwaits avou aplacaedje tîxhon[candjî | candjî l' côde wiki]

Tote li moyinådje, les nos d' plaeces estént adjinçnés inla. Les dierins k' ont shuvou cisse rîle la:

L' aplacaedje tîxhon dins les noûmots[candjî | candjî l' côde wiki]

Les rfondeus - et eto des ôtes waloneus - ont sayî di raskepyî sacwants noûmots so l' tcherpinte di l' aplacaedje tîxhon. C' est todi des aplacaedjes wice kel disterminant est on mot d' ene seule sillabe.