Aller au contenu

Motî Haust

Èn årtike di Wikipedia.
(Redjiblé di E1)
Motî Haust
Tite(fr) Dictionnaire Liégeois
OteurJean Haust
Eplaidaedje1933

Li "Motî Haust" sieve di sourdant pol Wiccionaire

Li motî Haust, ki s' no, e francès, c' est "Dictionnaire liégeois", c' est l' pus rlomé diccionaire walon francès k' a måy sitî eplaidî.

Il a stî scrît pa Jean Haust et a vudî e 1933.

Il est rprins sol rahouca E1 dins l' djivêye des motîs do walon.

I prezinte les mots avou l' accint d' Lidje, mins dene les "disfondowes" po tot l' Payis d' Lidje. Davance, Haust aveut lu-minme aroyî l' walon do Levant so li stindêye la kel mot "noret" esteut eployî e 20inme sieke. Mins i n' si rastént nén di dner eto les disfondowes di Hu, di Nameur et do Tchestea, cwand ele mostrèt les candjmints d' on minme mot dins tos les accints do walon.

I rprind eto les mots do motî da Cambresier, da Forir, da Grandgagnage, et da Remacle, cwand i n' a seu rtrover des sfwaits mots la dins ses inketes et ses rcweraedjes di vîs papîscrîts. Et l' bén dire tot metant les referinces do mot dins ces pus vîs motîs lidjwès la.

Les fråzes k' i dene sont pacô redjårbêyes des minmès fråzes do Motî da Forir, mins, ci côp la, i nel dit nén.

Dins s' mwaisse motî, Djihan Haust racsegne sovint l' etimolodjeye des målåjheys mots. I dene ossu bråmint des côps les sfwaits mots e l' ancyin francès.

Li motî est gåyoté di 735 imådjes dessinêyes pa Maurice Salm, so l' acviernance da J.M. Remouchamp.

Robert Grafé a dit do motî da Haust ki ci sereut seurmint onk des råles lives k' i prindreut avou lu s' i dveut aler passer l' restant d' ses djoûs so ene iye sins djins. Ça vout tot dire.

Li motî da Haust a stî prind come mwaisse astoca po scrire les motîs da Limpreur et Morayns del Hesbaye, et da Stasse.

Egzimpes di fråzes riprinjhes do motî Forir

[candjî | candjî l’ côde wiki]
I fåt del saedje po-s acomôder les puvions (a «sèdje 1» dins Haust; a «sech 5» dins Forir).
Les efants loumtèt voltî (a «loum’ter» dins Haust, a «loumer 2»; a «loumté» dins Forir).
lever l' vinta po fé aler l' aiwe sol molén (a «vinta» des deus costés)
C' est on pôve manadje, li feme djaloze ; les ovrîs djalozèt sovint onk so l' ôte (a «djalozer» dins Haust, «jalozé» dins Forir).

Loukîz ossu a «sèlon» (totes les fråzes provnèt d' Forir, ene miete ricandjeyes).

Metaedje so les fis

[candjî | candjî l’ côde wiki]

Li motî fourit metou so les fis e 2016.

Hårdêye difoûtrinne

[candjî | candjî l’ côde wiki]

Hårdêye avou l' motî aberwetåve boket pa boket