El Dochriye (Hamteas di Mårciene)

El Dochriye (la-minme : El Dochrîye, al Dochrîye dins ene fråze, F. La Docherie), c' est èn eshonnaedje di deus hamteas d' Mårciene : El Dochriye coûtchantrece ey El Dochriye levantrece.

Lomaedje

Etimolodjeyes

On n' sait nén podbon l' oridjene do no. Totfeye, i gn a mwintès abayeyes. L' ene d' inte di zels acdine k' el no vénreut do latén "Docere" ki vout dire "acsegnî". Cist etimolodjeye cial sereut raloyeye a on sûti ermite k' åreut viké dins li bwès drola. L' ôte atåvele purade k' el mot "Dochriye" vénreut do vî francès "Dochard", ki sereut "ene sakî poirtant do bwès".

Spotaedje des djins

Li lomaedje des djins drola, c' est « Les Dochårds ».

Djeyografeye

Edroet

El Dochriye si trouve sol pindant do crestea k' est schåyeye pa Goyîssåt. Les pitits bans åtou d' El Dochriye sont : Dårmè (al Nonne-Levant), Djumet (al Bijhe), El Moncea-so-Sambe (å Coûtchant), El Rou-dlé-Tchålerwè (å Bijhe-Coûtchant), Lodlinsåt (å Levant) eyet les ôtès sadju d' Mårciene (al Nonne).

L' edroet li pus hôt, c' est å dzeu di l' aite yet c' est a 185m ådzeu do livea del mer. C' est l' ene des sadju li pus hôt del province do Hinnot, tot sinkant ene avuzion (sapinse åzès francès-cåzants : panorama) so Goutrou eyet Mont-dzeu-Mårciene.

Compôzucion

Discrijhaedje

Èç hamtea cial, c' est on pôve dimeurrece hamtea. I gn a cåzumint ki des måjhones, åré åtoû do canå ewou i gn a sacwantès oujhenes.

Aite

L' aite a stî adjinçnêye etur 1872 eyet 1873. On lz a agrandi on prumî côp a l' atake do 20inme sieke ; pus, on deujhinme e 1997.

Bastimints rlidjeus

• L' Eglijhe Sint-Pire :

Elle ava stî atåvlêye e 1868. Ès no, c' est po Simon-Pire, mins eto po Pierre Parent, k' esta l' ome k' ava metou les liårds dins l' askepiance do bastimint. On-z el ava drovowe eyet li prumî titulaire canonike, ci fourit Victor Van Achter. Il ava dmoré titulaire disk' e 1878. Cwand elle ava stî drovowe, i nd aveut pont d' toû, pont di clotchî ey adon : pont di clotche. Ene dijhnêye après ès-n' ahivaedje, i gn ava ddja des tchabotes. C' est pocwè, on-z ava ataké å tribunå les soces d' Amercœur eyet d' Bayemont, e 1881. El calindje va durer disk' e 1892 ; dj' ô bén, ene afwaire d' onze anêyes. Totfeye, troes ans padvant l' fén di l' afwaire, el pårotche a monté po divni on vicariat^{(a-z aveuri)}. C' est l' vicaire Marcquebreucq k' a oyou l' sintince do tribunå di Tchålerwè conte les deus soces d' houyires a payî les rfijhaedjes. L' anêye shuvant l' sintince, l' eglijhe ava rçuvou ès tour avou s' clotchî eyet troes clotches. A l' atake, elle avît l' no d' leus mårenes avou leus sons muzicås. Tchårlote, ci fourit e mi-bémol^{(a-z aveuri)}, Mareye-Båre e fa^{(a-z aveuri)} eyet Gustene e sol^{(a-z aveuri)}.

• L' Orfulinat Sint-Djôzef

I s' trouve al Rowe Favette. Il aveut stî, on tins, manaedjî pa ene kiminålté rlidjeuse. Totfeye, l' orfulinat a divnou layike e 1965, pus a divnou el Måjhone Sint-Djôzef. D' ayeur, elle est sovint lomêye come çoula. Ès sociå rôle a ledjirmint candjî. Tenawete, c' est todi des djonnes k' ont moens d' 18 ans ki vicnut drola. C' est ene des pus viyès institucions sociåles publikes d' El Dochriye. Cwek' sacwants candjmints sorlon les anêyes, l' orfulinat est todi dins les dujhances sociåles avou les djonnes dzerités.

• Li Tchapele Notru-Dame des Set Sofrixhances

Cisse tchapele la si trouve al Rowe Émile Gantois. C' est l' deujhinme bastimint rlidjeus d' El Dochriye ey elle a stî consacrêye li 9 di nôvimbe 1936. C' est dins l' åté e pire k' i gn a les relikes des Sints mårtirs Ciyin eyet Macsime. Asteure, c' est ene eglijhe ortodosse.

Corons

On-z î trouve totplins des corons drola :

• El coron des Cerijhîs
• El coron des ovrîs : ci coron la a stî askepyî e 1925 på Habitations marchiennoises. C' est l' coron ki si trouve åzès rowes Jean Jaurès eyet Victor Hachez. Ès piceure, c' est oridjinålté do stîle des måjhones. Bråmint des dmorants ls ont racaté. Cwek' ça, pô d' candjmints ont stî fwaits so les foûtrins. Metans el rowe Jean Jaurès ki monte sacwantès måjhones d' ci djinre avou leu maye d' oridjene.
• El coron di Båyemont
• El coron di l' "Ewålisté"
• El coron Hachez

Caliguluks

• Caliguluk des Depoirtés
• Caliguluk des Mames

Mape

Fåt prinde asteme k' i gn a èn essera dins l' hamtea coûtchantrece. Come di djusse, on voet sol mape k' i gn a l' Coron des Cerijhîs ddins.

Rimarke

El grande anecdôte d' èç hamtea ci, c' est k' c' est l' seu hamtea di Mårciene a esse padzeu do Canå Brussele-Tchålerwè. C' est pocwè bråmint d' djins pinsnut, tot s' brouyant, k' El Dochriye est on pitit ban.

Istwere

Li skepiance d' El Dochriye rimonte disk' a 1840 po divni èn hamtea avou des dimorants timpesse ey actif. Li canå Tchålerwè-Brussele passéve dedja drola, dispu 1832. C' est pindant ciste anêye la k' on-z a yeu come pordjet d' basti l' pont Beghin. Ci pont ci, c' ît po raloyî Gochliye eyet Mårciene. Mins nerén, a l' epoke, c' ît puvite « canå Mårciene-Brussele ». Come di djusse, el fén do canå esteut å Fond Beghin. Li mot "Beghin" a divnou, l' no d' ene pårteye d' El Dochriye.

Al Dochriye, gn aveut divinltins des houyires timpesse. Asteure, i n' dimane k' les teris :

• Pousse Sinte-Cicile
• Pousse Sint-Gusse
• Pousse Sint-Hinri
• Pousse Sint-Louwis
• Pousse Sinte-Mareye
• Pousse Sinte-Souzane
• Pousse Sint-Tåve
• Pousse Sint-Tchåle
• Pousse Sint-Teyo
• Teri do Båyemont

On-z el lome eto li Teri Sint-Tchåle, u co insi : Teri Båyemont-Sint-Tchåle. I si trouve al Nonne-Coûtchant do hamtea.

• Teri Sint-Teyo Coûtchantrece

Fotos

Vocial des fotos del hamtea padzo, e-n esté 2021 :

• 
  Novea rond-pont (atake del dijhnêye 2020) el Dochriye.
• 
  Il est råle d' vir des rowes ossu grande k' ça el Dochriye.
• 
  I gn a bråmint d' tienes el Dochriye, copuvite so les rowes Bijhe-Nonne.
• 
  Voye d' hame ki finixh avou ene aite padrî.

Tuzance

Tuzance walon-cåzante

Teyåte

Ene dramatike ès lome : Les tréteaux dochards.

Sicrijheus e walon

• Emile Dumont
• Achille Goethals
• Emile Van Aelst

Ôtès rlomêyès djins

• L' abé Léon Robert :

Pindant l' ivier 1892, l' abé Léon Robert est lomé pa l' Evetchî po manaedjî el pårotche d' El Dochriye. Divinltins, cisse pårotche ci n' ava nén ene boune rlomêye. Houte di çoula, il a stî evoyî rola come pûnixhaedje, pask' i n' esta nén veyou tot n' estant nén po fé catolike dins s' pårotche di dvant. A l' epoke, il ava 34 ans. El cure fourit måhaitî. Totfeye, il aveut ès ritchesse. Il a rastindou l' bontins po fé des boutaedjes. Li scole catolike fourit tant dihåmonêye k' on-z ava dvou l' serer pindant dijh ans, l' tins des ovraedjes. Viè 1920, pus d' 900 scoleus ont stî pårti dins sacwantès scoles d' El Dochriye. Çou k' ava kerlé ene guere d' escoles. C' esteut on grand ome avou on nouzome caractere. Il ava nexhou e 1858 ey esteut revoye e 1951. El rowe di l' aite a s' no, enute.

• Jean Ester :

C' esteut on mineu d' areyoplane k' ava nexhou e 1951, å Rou, yet k' est revoye e 1946, a Gander, el Canada. Il aveut dmoré dins l' rowe ki, ouy, a s' no.

Kimon transpoirt

Al Dochriye, gn a mwintès lenes di busse ki pasnut drola : li 85, 86, 172 eyet li Midi-Docherie. Cisse dierinne lene la, c' est avou on ptit busse ki va dins les stroetès rowes d' èç hamtea ci.

Disk' å moes d' may 1982, gn aveut deus lenes di trams k' avént li minme trote avou des sinses diferins. Elle estént lomêyes : 85 eyet 86. C' esteut les Vicinås k' les fijhént mete e-n ovraedje.

Referinces eyet sourdants

Èç årtike ci a des dnêyes k' ont stî riprindowes timpesse di l' årtike ki s' trouve sol Wikipedia francès-cåzant.

	Rebanêye Comene di Tchålerwè
Pitits bans: | Couyet | Dårmè | Djilî | Djumet | El Ronsåt | El Rou-dlé-Tchålerwè | Gochliye | Goutrou | Lodlinsåt | Mårciene | Mårcinele | Moncea-so-Sambe | Mont-dzeu-Mårciene | Montgneye-so-Sambe | Tchålerwè
Hamteas di Couyet : Cinte | El Queuwe | L' Amerike | Les Cwate Bresses | Les Fiestås | Transvå | Viyaedje Hamteas di Dårmè : Cinte | Fourcåt Hamteas di Djilî : Bwès-d'-Lôbe | Cinte | Coron Djerminå | El Louvy | Håyes | Les Cwate Bresses | Les Hôtchiyes | Såt-Alet | Såt-Culpart | Sint-Djôzef Hamteas di Djumet :Båyemont | Egne | Goyîssåt | Hamindes | Houbwès | Li Cope | Li Tchåd-Moncea | Rowe di Dårmè | Site Sadin | Ståcion | Tchîf-leu Hamteas d' El Ronsåt : Bwès | El Sokwa | Les Rasses | Masses Diårbwès-Tayni Hamteas d' El Rou-dlé-Tchålerwè : Les Årzêyes-El Bassêye | Coron d' el Låtche | Cinte | Hûbes-El Mårtinet | Willibôrou Hamteas di Gochliye : Cinte | Cinte-Bijhe | Cinte-Levant | Coron Hubinon | Fåbork di Brussele | Fåbork di Tchålerwè | Såt-les-Moennes Hamteas di Goutrou : Coron do Fouwî | Goutrou | Li Burtaegne Hamteas di Lodlinsåt : Cinte | Coucou | Gros-Fayi | Ståcion Hamteas di Mårciene : Cinte | Coron des Cerijhîs | Bougnou | El Dochriye | Matadi | Ståcion Hamteas di Mårcinele : Coron di l' Efance | Coron Park | Eglijhe Sint-Mårtén | El Bele Vuzion | El Viyete | Hamtea do XII | Hublinbu | Li Brouwire | Li Tcherbwès | Mårtchî del Vesprêye | Såt-Sint-Nicolai-les-Håyes Hamteas di Moncea-so-Sambe : Bijhe | Cinte | Coron Atulî Djermwin | Coron Malghem | Les Grands Trîs | Li Burtaegne | Li Hamtea | Li Han Hamteas di Mont-dzeu-Mårciene : Bijhe | El Bea Site | El Spignat | Èm Lodjisse | Les Håyes Gadin | Les Gonsreyes | Muzêye del Fotografeye | Pont-a-Nôle Hamteas di Montgneye-so-Sambe : Cinte | Coron Sélestat | Coron Yernaux | Les Trîs-Sint-Djan | Li Nouveye | Li Roction | Sint-Djan | Sint-Tchåle | Trieus Caisén Hamteas di Tchålerwè : Basse-Veye | Brouchetere | Bwès del Bol | Fåbork | Hôte-Veye | L' Ålouwete