Guere d' Oucrinne (2022)

Èn årtike di Wikipedia.
Aller à la navigation Aller à la recherche
dierinnès pôzucions

El Guere d' Oucrinne, ubén sovint lomé "Abrocaedje des Rûsses e l' Oucrinne", c' est èn evayixhaedje di l' Oucrinne pa l' årmêye rûsse ki cminça li 24 di fevrî 2022.

C' est l' pus grande guere ki s' passa e l' Urope dispu l' deujhinme guere daegnrece.

Cotoû[candjî | candjî l’ côde wiki]

Mape des payis assoçnés a l' OTAN, istoricmint

Stindaedje di l' OTAN viè l' Levant[candjî | candjî l’ côde wiki]

Dispu 1990, l' OTAN si raprepeye del Rûsseye, tot-z assoçnant des payis k' estént, divant çoula, dins li stindêye di dominåcion sovietike (Pake di Varsoveye).

Revintreye orandje et shûte[candjî | candjî l’ côde wiki]

Li revintreye orandje di 2004 amoenna å povwer des politikîs ki n' estént nén amiståves avou l' Rûsseye. Mins les camaerådes di Moscou riwangnît les vôtaedjes di 2010, disk' ås rclamaedje del Plaece Maiden e 2013, et li skiftaedje evoye do prezidint k' esteut po les Rûsses (Yanoucovitch) e moes d' fevrî 2014. Adon, les deus provinces do Levant ni volît pus shuve li novea govienmint d' Kiyev, et askepyî deus cåzu-estats (di Louganse et Donetse). Dismetant, e moes d' måss 2014, li Crimêye si raloya (voltrûlmint u nén) al Rûsseye, si disraloyant di l' Oucrinne. Ci fourit co ene pire e l' roye inte les deus afronteus, rûsse et oucrinnyins.

El Rûsseye sotna les dislaxhiveus des republikes di Louganse et Donetse. Eto, on pout dire ki l' Oucrinne eyet l' Rûsseye estént ddja e-n ene sitouwåcion d' guere (li Guere do Donbasse) dispu 2014, ût ans divant l' abrocaedje di 2022.

Li nazisse e l' Oucrinne[candjî | candjî l’ côde wiki]

Les djins des provinces do Coûtchant d' l' Oucrinne avént stî margougnîs pa Staline. Si avént i tnou avou Hitler tins del deujhinme guere daegnrece. Les mouvmints nazi-amiståves avént ridivnou veyåves å disrashonnaedje di l' URSS. I prindît pårt å grand djoû al Revintreye orandje. Il askepyît minme des batayons paramilitaires come li batayon d' Azov (edjîstré a Marioupol).

Disrôlmint militaire[candjî | candjî l’ côde wiki]

avancixhmint (rodje) et rissaetchmint (djaene) di l' årmêye rûsse

Bateus[candjî | candjî l’ côde wiki]

A B
Oucrinne Belarûsseye
/ Rûsseye
/ Donetse (nén rconoxhou pattavå)
/ Louganse (nén rconoxhou pattavå)

Gn a yeu eto des volontaires di sacwants payis d' Urope coûtchantrece ki s' ont stî bate avou les Oucrinnyins. Insi, e moes d' måss 2022, gn a yeu 16 Bedjes k' ont ndalé sol front.[1]

Etrevéns[candjî | candjî l’ côde wiki]

Li Rûsseye abroca so l' Oucrinne li 24 di fevrî. Çoula so troes fronts. Li prumî, a Bijhe, eviè Kiyev. Li deujhinme, a Nonne, a pårti del Crimêye. Eyet l' troejhinme å Levant eviè Xharkiv, et tot pårtant des provinces dislaxhiveuses di Louganse et Donetse.

L' evayixhaedje di Marioupol a stî l' pus dustrujhant.

Li rboutance des Oucrinnîs åtoû d' Kiyev shonne awè sbarer les Rûsses. Al fén do moes d' måss, il abandnît l' esseraedje di Kiyev. Des crimes di guere fourît ricnoxhous dins les veyes ocupêyes e moes d' måss, metans a Boutcha.

Corwaitaedje del kidujhance militaire[candjî | candjî l’ côde wiki]

Les Rûsses ont bombardé des bastimints civils dispu li cminçmint del margaye.

Portant, les lenes di tchmin d' fier n' ont waire sitî aduzêyes. Å mitan do moes d' avri, ele siervént co po berweter les civils come les sôdårds des deus årmêyes.[2]

Efuyaedje[candjî | candjî l’ côde wiki]

Drapea oucinnyin e-n on djîsse k' a-st ascoyî des efuyîs a Marbuhan

Gn aveut dipus d' on miyon d' djins k' avént-st efû wôrs d' Oucrinne après ene samwinne di guere. Dins les tréns (po rén) bôgyîs a stritche, les Oucrinnyins ni leyént nén voltî monter les etrindjirs (bråmint des studiants afrikins et aziyatikes). Après on moes, c' esta 3 miyons.

Les payis come li Beldjike et l' Almagne ascoyît voltî les efuyîs. Des ôtes payis di l' Union uropeyinne come li Pologne estît bråmint pus dismefiyants.[3] Mins nerén, li Beldjke ni dna des papîs d' refudjî d' guere k' ås Oucrinnyins, et nén å etrindjirs dimorant e l' Oucrinne. Årvier di payis come l' Almagne u l' Espagne, la k' les deus categoreyes d' efuyîs estént metous sol minme pî.[4][5]

Shuvance economike[candjî | candjî l’ côde wiki]

Li pris do petrole continouwa a monter timpesse (ådzeu d' èn uro å lite po l' essince e l' mazoute, å cminçmint do moes d' måss).

Les payis d' Urope metît-st e-n alaedje toplin des pûnixhmints economikes disconte el Rûsseye. Li roube disvala pår tré l' prumire samwinne di guere.

Hårdêye difoûtrinne[candjî | candjî l’ côde wiki]

Wikisource-logo.svg so Wikisourd: Et cwè, avou l’ Oucrinne ? (idêyes di copineus et d' ene efuyeye)

Sourdants[candjî | candjî l’ côde wiki]

Commons
I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou l' guere d' Oucrinne e 2022 .
  1. HLN, 26 di måss 2022 p. 13, riprindant ene racsegne di l' ambassade d' Oucrinne e l' Beldjike.
  2. HLN do 9 d' avri 2022, p. 6.
  3. Des videyos prinjhes al frontire mostrèt des Polonès ki bouxhèt so des noers, rifuzant d' leyî moussî les etrindjirs vinant d' Oucrinne.
  4. Temonaedje d' ene efuyeye, Zahra Aimad, a Uzeu:Lucyin, e moes d' måss 2022.
  5. Çoula, a l' årvier del Convincion di Djneve so les refudjîs d' guere ki n' fwait nole diferince di nåcionålté po les cis k' efuynut d' ene plaece k' i gn a l' guere.