Vegne

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Wiktionary-logo.svg

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "vegne", alez s' vey sol Wiccionaire

gripante vegne di måjhon avou roejhéns
Vegne ritaeyeye avou coxhes al tere

Li vegne, c' est èn ahivé bouxhon ki prodût do roejhén. K' on magne u k' on leye carmoujhî po ndè fé do vén.

No d' l' indje e sincieus latén : Vitis vinifera.

Li mot "vegne" a leyî sacwants nos d' plaeces el Walonreye.

Motlî[candjî | candjî l' côde wiki]

On tchamp (u on plantisse) di vegne si lome on vigni. S' il est pus ptit, ene vignoûle ou ene vignurete.[1]

On pazea dins on vigni si lome èn andli.

Discrijhaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

Li vegne s' agritche a des astocas avou des crankions.

Ahivaedje[candjî | candjî l' côde wiki]

Li vegne si continte d' ene pôve tere, purade do såvlon, et di waire di plouve (300 a 500 mm par an, c' est assez por leye). Ele vént voltî eto dins les mårlires.

Les vegnes el Walonreye[candjî | candjî l' côde wiki]

Gn a yeu bråmint des vegnes el Walonreye dins l' prumire pårteye del Moyinådje, so les cresteas d' Mouze. C' est des moennes di l' abeye di Lobe k' ont stî aprinde ås Hongrwès a-z ahiver les vegnes[2]. Après l' 15inme sieke, li climat s' a rafroedi, et les vegnes ni dnént pus rén.

Ezès anêyes 1960, gn aveut pus k' ene vignoûle el Walonreye, a Torgnî, al fene betchete nonnrece del Gåme. Mins, dispu don, bråmint des vegnes ont stî rplantêyes, et do vén prodût, sovint avou l' aidance des cofrereye.

Les vignoûles sol daegne[candjî | candjî l' côde wiki]

Sitindowe des vignoûles sol daegne[3].

Maladeye del vegne[candjî | candjî l' côde wiki]

Li vegne dins les rlidjons et les creyances[candjî | candjî l' côde wiki]

Sapinse a ene dijhance del Bibe, c' est Noyé k' åreut ahivé l' prumî des vegnes, et fé do vén avou les reujhins.

Les Romins avént on diè del vegne Diyonizosse.

Sourdants[candjî | candjî l' côde wiki]

  1. Mots rapexhîs a pårti des nos d' plaeces del Walonreye (E1 a "vegne".
  2. J.P. Dumont, Li Hongreye, conferince sol Hongreye, 2001
  3. chifes 2007 di l' Office International du Vin