Vegne

From Wikipedia
Jump to navigation Jump to search

Wiktionary-logo.svg

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "vegne", alez s' vey sol Wiccionaire

Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "Vegne", loukîz cial
gripante vegne di måjhon avou roejhéns
Vegne ritaeyeye avou coxhes al tere

Li vegne, c' est èn ahivé bouxhon ki prodût do roejhén. K' on magne u k' on leye carmoujhî po ndè fé do vén.

No d' l' indje e sincieus latén : Vitis vinifera.

Li mot "vegne" a leyî sacwants nos d' plaeces el Walonreye.

Motlî[edit | edit source]

On tchamp (u on plantisse) di vegne si lome on vigni. S' il est pus ptit, ene vignoûle ou ene vignurete.[1]

On pazea dins on vigni si lome èn andli.

Li codaedje des roejhéns, c' est l' vindindje; les codeus, c' est les vindedjîvindedjî

Discrijhaedje[edit | edit source]

Li vegne s' agritche a des astocas avou des crankions.

Ahivaedje[edit | edit source]

Li vegne si continte d' ene pôve tere, purade do såvlon, et di waire di plouve (300 a 500 mm par an, c' est assez por leye). Ele vént voltî eto dins les mårlires.

Les vegnes el Walonreye[edit | edit source]

Gn a yeu bråmint des vegnes el Walonreye dins l' prumire pårteye del Moyinådje, so les cresteas d' Mouze. C' est des moennes di l' abeye di Lobe k' ont stî aprinde ås Hongrwès a-z ahiver les vegnes[2]. Après l' 15inme sieke, li climat s' a rafroedi, et les vegnes ni dnént pus rén.

Ezès anêyes 1960, gn aveut pus k' ene vignoûle el Walonreye, a Torgnî, al fene betchete nonnrece del Gåme. Mins, dispu don, bråmint des vegnes ont stî rplantêyes, et do vén prodût, sovint avou l' aidance des cofrereye.

Les vignoûles sol daegne[edit | edit source]

Sitindowe des vignoûles sol daegne[3].

Maladeye del vegne[edit | edit source]

Li vegne dins les rlidjons et les creyances[edit | edit source]

Sapinse a ene dijhance del Bibe, c' est Noyé k' åreut ahivé l' prumî des vegnes, et fé do vén avou les reujhins.

Les Romins avént on diè del vegne Diyonizosse.

Sourdants[edit | edit source]

  1. Mots rapexhîs a pårti des nos d' plaeces del Walonreye (E1 a "vegne".
  2. J.P. Dumont, Li Hongreye, conferince sol Hongreye, 2001
  3. chifes 2007 di l' Office International du Vin