Bardouxha pås ptitès djins

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

On bardouxha pås ptitès djins ou "bardouxha d' payizans", pus djivismint, ene djåcreye, c' est on bardouxha metou e-n alaedje pa des payizans ou des ôtes djins des bassès classses.

Li no "djåcreye" provént d' on sfwait bardouxha ki s' a passé e l' France e 1358, do tins do rwè Djan l' Bon do no "djåke" diné a ces djins la.

E l' Waloneye, li greve di 1886 pout esse riwaiteye come on bardouxha di ptitès djins. [1]

Fime del djåcreye di 1886[candjî]

Dessins des etrevéns a Djumet et Rou-dlé-Tchålerwè

Li 18 di måss 1886, a Lidje, on fiestixh des 15 ans del Comene di Paris. Li sonk ni tådje nén a esse sipårdou dissu l’ Plaece Sint-Lambiet.

Li 19 di måss, les houyeus di Djmepe-so-Mouze fijhèt greve po esse rihåssîs. Li mouvmint si ståre totavå l' Bassén lidjwès.

Li 25 di måss 1886, les greves wangnnut l’ Noer Payis. Dins les oujhenes, les ovroes [ateliers], les fosses, les machines sont djokêyes. Les fors ni broûlnut pus. Pårti d’ Fleuru, li mouvmint a radmint des arokes avou les djindåres.

Li 26 di måss 1886, les ovrîs s’ enondnut ås Cwate Bresses di Djilî. Li police fwait astantche et les espaitchî d’ avancî pus lon. Les ovrîs s’ pårtixhnut e deus colones, ene ki va viè Dårmè l’ ôte ki s’ epwinte sol verreye Jonet et sol cene di Lodlinsåt.

Di l’ après-nonne do 26 di måss, li feu est bouté a l’ verreye et å tchestia d’ Eugène Baudoux a Djumet. A l’ vesprêye, gn a 5.000 djins k’ arivnut ås glaeçreyes di Rou-dlé-Tchålerwè. L’ Årmêye saetche dins l’ tas : cénk moirts et bråmint des macsådés. Et des ôtes ramassés pås djindåres.

Li 27, ça va continuwer. Ene flouxhe di djins va-st ataker des måjhons et l’ Abeye di Soleamont a Djilî. Gn årè co des moirts a Rou, Tcheslinea et Carnire[2]

Sourdants[candjî]

  1. José Fontaine, Les greves djeneråles el Walonreye, Li Rantoele, ivier 2010-2011.
  2. José Schoovaerts,Crijhes di 1866 et 1886 : ôte tchoi k’ ådjourdu ! Li Rantoele, wayén-tins 2010.