Rîlêye francès-walon

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Ene rîlêye francès-walon, c' est ene djivêye de mots k' on pout trover åjheymint e walon, a pårti des mots francès ki vlèt dire parey.

I fwait pus åjhey aprinde li walon po les cis (cenes) ki cnoxhèt ddja l' francès, cwand i savèt les piceures des rîlêyes francès-walon. Nerén, ça pout moenner a des forcoridjaedjes.

Sacwantès rîlêyes francès-walon ont stî eployeyes pås mwaisses di scole po-z aprinde des rujhes ortografikes do francès (metaedje d' on tchapea, ortografeye EN / AN) a des efants ki cnoxhént ddja l' walon.

Tchapea e francès ki respond a on S e walon[candjî | candjî l' côde wiki]

deus mots francès å toetea, rimetous ås sfwaits mots walons k' ont wårdé li S do tayon-bodje latén

Li tchapea (^) e francès respond a on "S" e walon

Rîlêye son AN / son IN[candjî | candjî l' côde wiki]

Cisse rîlêye la a stî foirt eployeye des mwaisses di scole inte 1910 et 1980 po-z aprinde l' ortografeye e francès des mots ki s' î prononçnut avou l' naziåle AN.

Mwaisse rîle[candjî | candjî l' côde wiki]

Foû-rîle[candjî | candjî l' côde wiki]

Les mots avou l' betchete francesse en- (enclos) sont rfondous avou l' betchete walone erîlêye e-, et dabôrd, ni shuvèt nén l' rîlêye.

Sifwaits noûmots : eciclopedeye, ecefalite

Foû-rîles[candjî | candjî l' côde wiki]

Rîlêye -IER = -Î[candjî | candjî l' côde wiki]

Egzimpes[candjî | candjî l' côde wiki]

Foû-rîlêye IER = É[candjî | candjî l' côde wiki]

Loukîz cawete -é.

Rîlêye addjectifs avou -ER = -IR[candjî | candjî l' côde wiki]

C' est sacwants addjectifs:

Rîlêye del dobe lete francesse "OU".[candjî | candjî l' côde wiki]

  • Rifondaedje di l' oyon O/OU po les mots k' ont on parey a zels avou OU e francès.
    • mwaisse rîle :
      • cas djenerå: po, tot, crosse, vos, gote, cori (F. pour, tout, croûte, vous, goutte, courir).
      • pus målåjheys cas : poye, poyon, poyete (F. poule, poussin, poulette); hoye (F. houille); coye (F. couille).
    • Foû-rîles (OU e walon et e francès) : houyire (houillère), ramouyî (mouiller).
  • rîlêye F. -OUR = son walon "oû"
    • avou tcheyaedje do R : coû, toû, djoû (F. cour, tour, jour).
    • sins tcheyaedje do R : tour (di tchestea), tourner, djournêye.

Rîlêye F. -euil, œuf, eul = W. -OÛ[candjî | candjî l' côde wiki]

Mots francès avou l' cawete -eau calkés setchmint[candjî | candjî l' côde wiki]

Les mots walons ki les sfwaits mots francès ont-st ene cawete -eau, si rtrovèt åpus sovint rfondous avou l' cawete -ea, minme si ene pårteye des accints do walon ont calké li cawete francesse.

Portant ene picêye di mots walons si rtrovèt tocosté avou l' cawete francesse -eau calkêye setchmint. On les scrît å pus sovint disfaflotés.

Eto les mots del minme cogne :

Gn a djusse les nos n' plaeces, foirt idintitaires, ki sont wårdés avou on ô: