Aiwe di Lesse

Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot « Lesse », loukîz cial.

Aiwe di Lesse
Longueur	89 km
Hôteur å sourdant	490 m
Debit moyén	m³/s
Sitindêye del vå	km²
Sourdant	Ôtchamp
S' egoline dins	Mouze
Passe pa	Årdene, Fåmene, Condroz

L' Aiwe di Lesse (ossu : li Lesse, u biesmint l' Aiwe), c' est ene corante aiwe ki sourd inte Ôtchamp et Rcogne, foû do Platrê d' Libråmont.

L' Aiwe di Lesse a Ôtchamp, nén lon do sourdant

les aweyes di Tchaleu-so-Lesse

Coraedje

Mwaissès dnêyes

L' Aiwe-di-Lesse si pormoenne e l' Årdene tot rascodant les surès aiwes k' ont arozé les teréns d' edjåjhe.

Pu, ele disvale sol Fåmene, eyu çk' ele rascontere les pires castinnes, pus doûces, k' elle a hagnî å long des ans et des siekes.

Ele rifrè parey a toplin d' ôtès plaeces, come li Trô d' Tchaleu, li Trô des Nûtons et co l' Trô do Frontå a Furfô. Bråmint di ces trôs la sont des sites arkeyolodjikes impôrtants.

Hôte Lesse

Ele prind sourd dins les bwès d' Belegne et Contranhé, inte Ôtchamp et Rcogne.

Ele disvale a Ôtchamp la k' on l' lome li «mere d' aiwe», pu cori viè Anloe (dilé l' trô des nûtons d' Cwî).

• 
  a Ôtchamp
• 
  Pareymint
• 
  arivant å Trô des nûtons, a Cwî (Anloe)
• 
  endalant did la

Docô après, ele riçût l' gros bî ki vént d' Glaireuse et del Basse Libin.

Ele lait Viyance so s' droete erive) passe dizo l' Pont Mareye-Tereze divant d' raiwer Maissin so s' gåtche erive), Transene so s' droete erive) pu Lesse. La k' ele riçût Our a ene plaece k' on dit «ås deus aiwes».

On pô pus lon, so Dåvdisse, elle riçût li bî d' Tchitchron, pu l' Almaxhe. Tot ç' payis la si lome li Hôte-Lesse.

E l' Fåmene

Ele dischind adon sol Fåmene, ås Noûponts, pu a Almå, Tchanlî, Stegne, Belvå.

Ele mousse e tere å Trô d' Belvå, tot s' distournant di s' vî vî lét, k' on lome li Schavêye. Ele va cåvler les grotes di Han et rexhe på Trô d' Han.

• 
  a Belvå (viyaedje)
• 
  arivant å trô d' Belvå
• 
  Trô d' Belvå
• 
  li Schavêye, si ancyin lét
• 
  sifwaitmint, veyowe del cresse do tiene
• 
  rexhant d' tere å trô d' Han

Après aveur rexhou d' tere a Han-so-Lesse, ele ripasse pa Epråve (l' Aiwe di Lome s' î vént maxhî), Lessive, Viyé-so-Lesse (Wimbe î agolene), Ciergnon, Wanlin,

Sol Condroz

Tot tournicant pa Liswer (Hour), Houyet, Furfô, Hu-ls-Ôneas, Cele-dilé-Dinant vo l' la-st evoye so Mouze a Ansreme åd triviè d' ene vå di blankès rotches. Dins les pus beles, on n' pout nén passer a costé des Aweyes di Tchaleu (Chaleux), sins vs les mostrer.