Må d' araedje

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

Wiktionary-logo.svg

Po des linwincieusès racsegnes sol mot "må d' araedje", alez s' vey sol Wiccionaire

Eraedjeye vatche ki boerlêye

Li må d' araedje (on dit eto: li raedje u l' araedje), c' est on må ki s' prind, ki pout ataker totes les biesses a tchôd sonk, et les djins avou, ki l' cåze c' est on virûsse ki distrût li cervea.

Li må d' araedje est cåzé pa on virûsse.

Senes do må d' araedje[candjî | candjî l' côde wiki]

Ås djins[candjî | candjî l' côde wiki]

Pacyin avou del raedje

Les djins ont peu d' l' aiwe. Si on lzî tape on saeyea d' aiwe sor zels, i polèt mori sol côp. I mourront pår troes a cwate djoûs après les prumîs senes del maladeye.

Ås vatches[candjî | candjî l' côde wiki]

Li vatche k' a l' må d' araedje boerlêye tofer, et gleter, et cabalancî do drî. Cwand on lyi mostere on tchén, ele bôre dissu. Padecôps ele presse. Après on djoû u deus, ele tome djus, sins s' poleur rilever. Ele creve divant 6 djoûs, a pårti do prumî sene. [1]

Ås berbis[candjî | candjî l' côde wiki]

Cwand èn araedjî tchén atake on tropea d' berbis, i ndè va dandjreus hagnî dipus d' ene. Dabôrd, les senes clinikes vont aparexhe so sacwantès biesses. Gn årè do tchôcaedje å meur, on drole di rwaita, do toumaedje djus. Tot veyant on tchén, ele pout l' ataker, et dmorer stampêye djusse divant lu. Mins cisse kidujhance la egzistêye ossu bén avou des berbis nén malådes. [2]

Ås tchéns[candjî | candjî l' côde wiki]

Èn araedjî tchén serè prezinté aprume a l' årtisse pask' i n' sait pus avaler. Mins c' et todi foirt riskeus d' aler rwaitî dins s' boke, ca, a ç' moumint la, li gletaedje pout dedja esse rascråwant po les djins.

Espaitchance[candjî | candjî l' côde wiki]

Lûte siconte des rnåds[candjî | candjî l' côde wiki]

El Walonreye, on-z a gåzé les terêyes di rnåds e 1968. On waitive di trover tos les trôs d' rexhowe, pwis on les ristopéve, soeye-t i avou ene grosse pire, soeye-t i avou del tere et des waezons. Après ça, on stritchive li gåz på dierin trô po-z esse seur di stofer tot çki vikéve didins. Mins on touwéve dipus d' taessons ki di rnåds, ca les rnåds avént skifté evoye.

Lûte siconte des tchéns[candjî | candjî l' côde wiki]

E Rwanda, on schavéve des grandès fosses, et-z î tchessî les tchéns k' î crevént. [3]

El Walonreye, divinltins, on fjheut parey et tchessî les tchéns dins des fondreyes, come li fondreye ås tchéns di Nîme, k' end a wårdé l' no.

El Walonreye[candjî | candjî l' côde wiki]

Li må d' araedje et l' istwere di sint Houbert et do Bork[candjî | candjî l' côde wiki]

Sint Houbert, ki s' coir a stî amoenné å Bork, e 874, on-z a volou k' i médyîxhe li må d' araedje. Eto, des pelrins di l' Urope etire fijhént li perlinaedje a Sint Houbert d' Årdene.

e 20inme sieke[candjî | candjî l' côde wiki]

Li minêye di må d' araedje k' a cmincî diviè 1965 el Walonreye esteut apoirtêye pa les rnåds, et aveut pårti d' Pologne.

Ele n' a måy passé Mouze.

On-z a cmincî a mete les plokes ås rnåds conte l' araedje diviè 1975.

Li må d' araedje dins l' lingaedje walon[candjî | candjî l' côde wiki]

Loukîz pår dins li splitchant motî.

Les ratourneures[candjî | candjî l' côde wiki]

Va s' prinde li må d' araedje: Va-st å diale.

Les stindaedjes di sinse[candjî | candjî l' côde wiki]

ene araedje, c' est eto on disdut avou ttafwait cou dzeu cou dzo, avou bråmint do brut. Kéne araedje al såle, cwand ont cmincî a s' margayî.

Askepiaedje di noveas mots[candjî | candjî l' côde wiki]

L'adjectivire k' araedje a radmint volou dire "bråmint". Elle a stî télmint eployeye k' ele s' a etroclé, et divni l' adviebe carape, pu si parint carapmint.

Sourdants & pî-notes[candjî | candjî l' côde wiki]

  1. MAHIN, L., CHADLI, M., LAMRAOUI, M. (1984/1985). La rage bovine: aspects cliniques à travers une série de neuf cas et éléments du diagnostic différentiel. Maghreb vétérinaire, 1 (6), 23-28..
  2. MAHIN, L. (1984).Observations d'un foyer de rage ovine: aspects cliniques et éléments de diagnostic différentiel. Maghreb vétérinaire, 1 , (5), 15-19.
  3. Omer Marchal, conferince sol Rwanda, Transene, 1984.
Commons
I gn a so les cmons Wikipedia des imådjes ou fitchîs son a vey avou li må d' araedje .