Coron -ès des addjectifs femrins pluriyals metous padvant

Èn årtike di Wikipedia.
(Redjiblé di Coron -ès)
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Li coron -ès des addjectifs femrins pluriyals metous padvant, c' est on prononçaedje /ɛ/ (è) do dierin pî des addjectifs femrins epitetes pluriyals metous padvant l' no, dabôrd ki dins les ôtes djinre et nombe, li voyale E est halcrosse.

Ele pout eto s' apliker a sacwants nén definixhants prezintoes (totès, sacwantès, kékès, ôtès)

Egzimpes[candjî | candjî l' côde wiki]

addjectifs[candjî | candjî l' côde wiki]

Ci prononçaedje la si scrît -ès e rfondou walon ey e sistinme Feller[1].

Nos avans yeu les grossès aiwes.
La des belès comeres !
Respectez les viyès djins
Les grandès rowes di strin ratindnut d' berôler (A. Gauditiaubois, tchanté pa William Dunker)
C' est nén po les minmès råjhons k' mi.

nén definixhants prezintoes[candjî | candjî l' côde wiki]

Pa totès stroetès voyes (tite d' on roman da Auguste Laloux)
Dj' a co sacwantès kesses
Dj' a veyou kékès måcules dins vosse tecse.
Vos fåreut trover des ôtès råjhons.
Gn a puzieurès sôres di troufe.

Rujhes d' aplicåcion[candjî | candjî l' côde wiki]

divins les mot avou èn emacralé djinre[candjî | candjî l' côde wiki]

Po l' aplicåcion di cisse rîle la, les raprindisses divèt bén prinde asteme ås nos ki sont femrins e walon (ey adon, prinde li coron -ès) et omrins e francès:

(Aler bagnî e Mouze !) A des pareyès ådjes ! (L. Hendschel, So l' anuti).

Asteme eto ås nos ki sont omrins e walon et femrins e francès (ey adon, ki n' prindèt nén li coron -ès)

L' ome ås rodjes dints (nén rodjès) ; il a les gros dints tot gåtés (nén «grossès»)
Des beas pieles (nén «belès»)[2]

ezès payis walons ki n' eployént nén cisse rîle la e 20inme sieke[candjî | candjî l' côde wiki]

Li Basse Årdene, a Nonne di Sint-Houbert (loukîz al mape ALW 2 xx (a-z aveuri)

Oridjene do coron -ès[candjî | candjî l' côde wiki]

Li rîle est ddja viye et si rtrove dins li scrîta.)

Elle si rtrove pacô e gåmès.[3]

Rishonnance avou l' francès[candjî | candjî l' côde wiki]

Ça rshonne a on halcrosse E prononcî e francès (/ə/) :

La verte campagne où je suis né / douce campagne de mes jeunes années

Candjmint d' prononçaedje des cossounes metowes divant l' cawete -ès[candjî | candjî l' côde wiki]

E sacwants accints do walon, gn a on candjmint di prononçaedje del cossoune metowe divant li coron -ès:

ene basse messe // gn aveut troes bassès (/s/) messes å Noyé (e sacwants plaeces : bazès /z/)
ene longue voye // ås longuès (/g/) royes / des longuès voyes (e sacwants plaeces : "lonkès" /k/)
ene roede dischinte // des roedès montêyes (/d/) (e sacwants plaeces : "reûtès" /t/)

Mins gn a des côps ki ça n' candje nene pårt :

del vete salåde / des vetès salådes (måy : des "vèdès" salådes)

Ôtès ortografeyes[candjî | candjî l' côde wiki]

divins li scrîta[candjî | candjî l' côde wiki]

Ele si rascontere, dispu bele ådje, dedja e li scrîta, sovint notêye « et »

des rouges et aumailles

dins li scrijhaedje walon del Wisconsene[candjî | candjî l' côde wiki]

Egzimpe dins on scrijhaedje walon del Wisconsene

Li societee de lonnk eh pipp dy tehrr (Li societé des longuès pupes di tere) (Al Vandertie, Algona)

Hårdêye difoûtrinne[candjî | candjî l' côde wiki]

Sourdants[candjî | candjî l' côde wiki]

  1. aplicåve dins l' pus grande pårteye del Walonreye, loukîz mape ALW 2 notûle ...
  2. Scoles di Bive, 13-03-2012
  3. Sintake do walon del Gléjhe tôme 1 p. xx (a-z aveuri)