Joseph Mignolet

Èn årtike di Wikipedia.
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Wiktionary-logo.svg

Li Wiccionaire si rsieve di sacwants fråzes da "Joseph Mignolet" po-z enimådjî des mots k' i gn a.

Portrait pa Richard Bourdouxhe (1939)
Pol discramiaedje des årtikes avou l' mot "Mignolet", loukîz cial

Joseph Mignolet, a skepyî a Lidje li 2 d' djun 1893 ey a morou li 29 di decimbe 1973.

C' est lu l' prumî k' a eplaidî on live e walon après l' prumire guere daegnrece : "Fleurs di brouwires" (1919). C' est tos arimés.

Riprins dins l' grosse antolodjeye da Piron.

Ouve eplaideye[candjî | candjî l' côde wiki]

Il a vudî des ôtes ramexhnêyes :

si siné e 1938

Il est onk des råles sicrijheus a aveur publiyî des epopêyes :

Come sicrijheu do teyåte, il a toirchî des pîces come :

  • "L' Aviedje di pire" (3 akes, 1922)
  • "Li tchesturlinne" (2 akes, 2 tåvleas)
  • "Al bele fontinne" (3 akes)
  • "L' åme del cité" (3 akes)
  • "Å Schoirçåd" (3 akes)
  • "Li bouneur passa" (3 akes)
  • "Li bårire" (3 akes)
  • "L' oujhea pierdou" (3 akes)
  • "L' amour si vindje" (3 akes)
  • "Li mwaisse" (2 akes, 1931)
  • "Vî Noyé" (1 ake)
  • "Li vwès do clokî" (operå comike, muzike da Batta, 2 akes)
  • "Li scret do molén" (operå drame, muzike da Batta, 3 akes)
  • "Li voye ki monte" (1933)

Il a eto scrît sacwants roman :

Il a eto ratourné les Evandjîle da sint Mår (1934) et sint Luk (1937) et rascode li prumire imprimateure po on scrijhaedje e walon. End a rexhou on tot ptit live, "Li boune novele" (1940).

Dins l' dominne del prôze nén racontrece, gn a s' live so Degrelle «Leyon Degrele, on fré» (1937), motoit li seu live e walon sol politike.

Ouve nén eplaideye[candjî | candjî l' côde wiki]

Cwand on lyi a yeu disfindou, pa djudjmint di co eplaidî des scrijhaedjes, fouxhént i sins rapoirt avou l' politike, Djôzef Mignolet n' a nén leyî ouve.

I nos a leyî on hopea d' papîscrîts avou des ôtes sicrijhaedjes, riscanés på Muzêye do Vicaedje des Walons e 2019.

Vo lzès ci:

  • ramexhnêyes d' arimés
    • Les rimeas d' on pôve ome (1942)
    • Pitits sacwès (1944)
    • Dierin bouket (1949)
    • Li payis des sondjes (1949)
    • Sursum corda (1950)
    • Mes rawetes (1952)
  • pîces di teyåte
    • Li djeu do pan (1943)
    • Messaedje do cir (1951)
    • Ås tins des mestrés (1957)
    • On drame e l' catedråle (1958),
    • Åtoû d' èn eritaedje (1960)
    • Li djeu do Noyé (1962)
    • L' oujhea rtrové (1970)
    • Ås assizes (1970),
    • On n' atchtêye nén l' amour (1971)
    • Ene royinne e l' Årdene (1971)
    • On n' inme k' ene feye (1971)
    • Amoûr di ln ome (1971)
    • Toursiveuse (1971)
    • Li veye k' on catche (1972)
  • Romans
    • Payis des vegnes (1937)
    • Mareye Madlinne (1948)
    • Sint Djardjaye (1951)
    • Li feme ås rôzes (1952)
    • Dierinne blamêye (1952)
    • Tins d' l' impreur (1953)
    • Viè l' moussant solo (1953)
    • L' ome di kériot (1954)
    • Å Payis d' Roumdoudoum (1954)
    • Li paradis pierdou (1955)
    • Contes et ledjindes (1955)
    • Flûtes et hôbwès (1955)
    • Pimpin l' ålouwete est bizawe (1955)
    • Li passion di Saint Matî (1956)
    • Li lçon di Bartimeye (1956)
    • Li bon bièrdjî (1957)
    • Li maçon d' sint Houbert (1958)
    • Pax Vobis (1959)
    • L' amour å cirke (1959)
    • Dierinne blamêye (1959)
    • Ki l' påye soeye avou twè (1959)
    • Barabasse (1960)
    • Li bowemyinne (1960)
    • Li rwene di Montagu (1961)
    • Pitit cråmignon d' nos madones (1961)
    • Li tchestea mådit (1961)
    • L' amour a l' Alambra (1964)
    • Les contes di m' forni (1965)
    • Li perlin d' Djeruzalem (1966),
    • Li djeu do pan (1966)
    • Li loumire e forni (1968)
    • Les troes misteres (1969)[1]

Corwaitaedje di l' ouve da Mignolet[candjî | candjî l' côde wiki]

Li Djôzef Mignolet a stî bråmint marké påzès scrijheus francès, di Charles de Vigny a Jean Rostand.

Si powezeye est zuvionêye di romantisse, la k' les djins waitèt todi d' ariver a èn ideyål, ki ça soeye dins leus sintimints, dins leu rlidjon, u dins l' amour del patreye.[2]

Vicåreye di Djôzef Mignolet[candjî | candjî l' côde wiki]

Djôzef Mignolet passéve si veye påjhirmint come rintî a Lidje, disk' e 1933.

Ciste anêye la, Amand Géradin, des eplaidreyes Rex, va dmander a Mignolet di poleur publiyî on ratournaedje e francès di s' roman «Viè l' loumire». Adon-pwis, i va esse responsåve del coirnêye «Coine walone» ås eplaidreyes Rex, replaeçant Amand Géradin.

Cwand Leyon Degrele mete so pî so fotche li pårti "Rex", Djôzef Mignolet divént senateur e 1936.

Tins del guere di 40, i va fé avou ls Almands. I serè mimbe del Propaganda Abteilung. Mins si mwaisse bouye, vola, c' est dner les åjhminces di l' administråcion almande po les scrijhaedjes e walon, aprume li teyåte. Sins fé nole riclame pol sistinme nazi. C' est çou k' a yeu l' air di dire Isi Steinweg, ahoukî come temoen å procès. Å resse, i shonne k' il åye sitî tchôkî pa sacwants teyåtreus lidjwès po-z accepter ç' posse la.[3]

E 1946, i serè straegnmint codåné po çoula (10 ans d' prijhon et 1.000.000 d' francs d' aminde), et on lyi rsaetchrè ses droets civikes. Pår tos ses eplaidaedjes, politike u literaire, seront cinsurés.

Li SLLW, k' i ndè mimbe, va mete li houpea ås pûnicions tot l' fotant a l' ouxh (10 di decimbe 1946).

Il a don stî haeyi pås waloneus après l' guere. Li Pris del Veye di Lidje a metou dins ses statuts di dveur prezinter on papî d' oniestruté et d' boune kidujhance paret i po-z espaitchî Djôzef Mignolet del rascode.

Mignolet esteut camaeråde avou Maurice Piron. Ambedeus estént foirt grandiveus eneviè les ptits scrijheus e walon.[4]

Hårdêyes difoûtrinnes[candjî | candjî l' côde wiki]

Tot e rfondou, so l' Aberteke

Alére[candjî | candjî l' côde wiki]

  • (fr) Lionel Baland, Rex en wallon : Joseph Mignolet et Amand Géradin, in : Bulletin d’information du Centre Liégeois d’Histoire et d’Archéologie Militaires, Centre Liégeois d’Histoire et d’Archéologie Militaires (CLHAM), Liège, 2017, n°141, p.65-70.
  • (fr) Baptiste Frankinet, Redécouverte: Joseph Mignolet (1893-1973), Wallonnes, 1/2019.

Sourdants[candjî | candjî l' côde wiki]

  1. Baptiste Frankinet, Wallonnes, 1/2019, p. 13-14.
  2. M. Piron, "Anthologie de la littérature dialectale de Wallonie", p. 455.
  3. Baptiste Frankinet, come cial ådzeu, p. 12.
  4. F. Nyns, bate di dvize avou L. Mahin al fôre ås lives di Gråce-Hologne, 2005.