SLLW

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri
Li prumî no del Soce (societé liégeoise)

Li SLLW, kel no, e francès, c' est Société de langue et de littérature wallonnes, c' est ene soce di waloneus k' a skepyî li 27 di decimbe e 1856, bråmint a cåze di Nicolas Defrecheux et Charles Grandgagnage.

C' est li pus viye et l' pus rlomêye des soces pol walon. Ele si loméve, å cmince, Société Liégeoise de Littérature Wallonne. On l' lome cobén, etur waloneus, li Societé d' Lidje.

Li bouye del SLLW, c' est di mete e valeur li literateure walone eyet ecoraedjî li studiaedje del langue.

Li SLLW rote come ene academeye, avou 40 mimbes kel dimorèt tote leu veye (såf s' il evont d' leu prôpe idêye). Li novea mimbe ki replaece onk k' est moirt doet esse accepté pa l' assimblêye. Il est sovint do minme payis kel ci k' est moirt.

on live del coleccion "Memwere walone" k' a rexhou e 2005

Les såmes del société eyet l' linwe-ehåyaedje do walon[candjî | candjî l' côde wiki]

Grandgagnage aveut dandjreus dins l' idêye di fé do walon ene langue nåcionåle, come les Flaminds estént kel fijhént e minme tins. I djåze, noer so blanc, di constituer la langue wallonne dins si spitch al societé di 1858.

Diviè 1900, Nicolas Lequarré aveut les pinses d' enonder li prôze nén racontrece.

A pårti di l' arivêye di Jean Haust et Jules Feller, li societé va bråmint dpus studyî les patwès belgo-romans ki bouter a l' ehåyaedje d' ene langue walone djeneråle. Et çoula, mågré ki Feller disfind l' atuze del langue wallonne, unité supérieure aux dialectes

Tolminme, li sistinme Feller serè eployî dispu 1902, et si va spåde dins tos les scrijhaedjes, tot al dilongue do 20inme sieke. Li SLLW a l' dår di lomer mimbe tos les djintis bouteus pol walon, dins les soces di Nameur (Relîs Namurwès), di Tchålerwè (ALWAC), di Djodogne (Såverdeas) et del Lovire (Scrijheus do Cinte) .

Tos les studias del SLLW sont fwaits e francès. Les studias sont todi scrît avou l' idêye k' i dvèt siervi eto ås diyalectolodjisses des payis galo-romans, ki rconoxhnut les fels ovraedjes des sincieus mimbes del SLLW.

Eto, dins ls anêyes 1950, Louis Remacle et Elisée Legros vont traker les scrijheus ki n' notnut nén li ptit accint di leu viyaedje, çou k' est waitî come ene "flotche". Maurice Piron, di s' costé, vout fé monter pår li livea des belès letes e walon. C' est l' filozofeye del djermêye 48 ki wangne podbon.

A dater des anêyes 1980, li mot "patwès" a ristî eployî timpesse dins les scrîts del SLLW.

Dabôrd, li SLLW s' a levé come ene seule djin disconte do rfondaedje do walon et des noûmots, et li scrire hagnûlmint dins on papî da Jean Lechanteur k' a parexhou dins gazete "Wallonnes" e 1996.

Istwere del societé[candjî | candjî l' côde wiki]

Ene afitche e walon po-z anoncî li Grande Eurêye del Soce

Li SLLW a bouté timpesse les 10 prumirès anêyes di s' veye, ki l' sicretaire, c' esteut François Bailleux.

E 1867, gn a yeu on ptit rafroedixhmint dins les ovraedjes del societé.

Å tournant inte li 19inme eyet l' 20inme sieke, li pordjet do Diccionaire djenerå do lingaedje walon (Dictionnaire Général de la Langue wallonne) serè-st enondé e 1904.

Å céncwantinme aniviersaire, e 1906, li spitch do prezidint Nicolas Lequarré, ki dene on racourti di l' ovraedje del soce so 50 ans, si frè e walon. Ci serè motoit l' dierin côp.

E 2001, li SLLW s' ahive ene waibe Etrernete, bråmint fwaite pa Guy Belleflamme, li prezidint d' adon. E 2005, so cisse waibe la, li soce atake a eplaidî so les fyis ene antolodjeye des scrijhaedjes di ses mimbes.

Li SLLW et li gråde d' "Academeye do walon"[candjî | candjî l' côde wiki]

Al fén des anêyes 1890, li SLLW aléve divni oficirmint l' "Academeye walone". Mins onk des mimbes askepieus, J. Delboeuf n' a nén vlou. Feller l' a ridmandé å Congrès Walon a Lidje e 1905, mins ça n' a nén passé

Gn a deus grossès arokes po kel SLLW divegne ene academeye :

  • Li SLLW s' ocupe eto do gåmès do picård et do tchampnwès. Ene academeye ni rprezinte k' on lingaedje.
  • Li SLLW n' uze nén do walon come lingaedje po bouter. Ene academeye ni pout nén roter inla.

Eplaidaedjes del SLLW[candjî | candjî l' côde wiki]

Linwince[candjî | candjî l' côde wiki]

Conte-rindous, noveles, biyografeyes[candjî | candjî l' côde wiki]

Belès Letes[candjî | candjî l' côde wiki]

Hårdêyes difoûtrinnes[candjî | candjî l' côde wiki]